Abstract
Biyografik kaynaklar, Hanefî fürû literatüründe merkezi bir metin olan Muḥammed İbn el-Ḥasan eş-Şeybânî’nin el-Câmiu’s-Sagîr’i üzerine kaleme alınan çok sayıda şerhten bahseder. Yüzyıllar boyunca pek çok Hanefi fakihi bu eseri şerh etmiş, nazm haline getirmiş yahut onu savunmak için farklı eserler telif etmiştir. Özlü bir dile ve ifade netliğine sahip olması sebebiyle bu metin hilâf literatürünün ilk örneklerinden birini temsil eder. eş-Şeybânî’nin bazı eserleri mezhep fukahası tarafından ihtisar çalışmalarına konu edilmiştir. Örneğin, el-Asl (el-Belḫî’nin telhisi gibi), el-Câmiʿu’l-Kebîr (el-Ḫilaṭî’nin Telhis’i gibi) ve ez-Ziyâdât (Sadreddîn Süleymân el-Ezruʿî’nin Müntehabı gibi) üzerine yapılan telhis ve ihtisar çalışmaları bulunmaktadır. Bununla birlikte ne biyografik kaynaklarda ne de el yazmalarında el-Câmiu’s-Sagîr üzerine herhangi bir ihtisar çalışmasının varlığından söz edilmez. Bu durum, büyük ihtimalle eserin üslup ve yazım tarzından kaynaklanıyor olabilir. Bu çalışma, muhtemelen erken dönem fakihlerinden biri olan Ebû Nasr Abdürraḥîm el-Belḫî’nin el-Câmiu’s-Sagîr üzerine yaptığı ihtisar çalışmasını incelemektedir. Çalışma ayrıca, el-Câmiu’s-Sagîr üzerinde yapılan benzer çalışmaların varlığını ortaya koymayı hedeflemektedir. Bu araştırmanın temel amacı, el-Belḫî’nin ihtisarının önemini, üslubunu ve özelliklerini asıl metin çerçevesinde incelemek ve metni okuyucuya sunmaktır. Çalışmada ayrıca, bu ihtisar ile el-Câmiu’s-Sagîr üzerine kaleme alınan mevcut eserler çeşitli açılardan karşılaştırılacak ve bu sayede eserin hem el-Câmiu’s-Sagîr literatürü hem de genel Hanefî geleneği içindeki tarihî önemi değerlendirilecektir. Yine çalışma el-Belḫî’nin el-Câmiu’s-Sagîr’deki meseleleri ihtisar etme ve seçme yöntemine odaklanmaktadır. Bunların yanında, hakkında yeterli bilgi bulunmayan müellif el-Belḫî’yi tanıtma çabası da bu çalışmanın önemli bir yönünü oluşturmaktadır. Bu doğrultuda, eserde yer alan tarihî bağlamlar ve mevcut atıflar incelenerek müellifin kimliği ve entelektüel çevresi hakkında yeni ipuçları sunulması hedeflenmektedir.
Keywords
Fıḳıh Hanefî Mezhebi el-Câmiʿu’s-Saġîr eş-Şeybânî ʿAbdürraḥîm el-BelḫîShare
Details
- Authors: Muhammed Şahin
- Year: 2025 (December) / Issue: 16
- Page: 1-43
- Full Text
- Other Languages:
-
Türkçe
- 9 Views
- Back to Issue